History of Vasai Fort
Posted on June 22, 2025 by admin
1737–1739 च्या काळात महाराष्ट्रात कोण कोण सक्रिय होते?
सन् 1737–1739 या काळात छत्रपती शिवाजी महाराज नव्हते, पण त्यांच्या पश्चात अनेक मराठा नेते, सरदार आणि पेशवे महाराष्ट्रात सक्रिय होते. या काळात वसई मोहिम सुद्धा झाली होती.
🔥 1. Peshwa Bajirao I (पेशवा बाजीराव प्रथम)
- Term: 1720 – 1740
- Role: Prime Minister of Maratha Empire (मराठा साम्राज्याचे प्रधानमंत्री)
- Special: Never lost a battle (एकही लढाई हरले नाही)
- त्या काळात ते दिल्लीपर्यंत मोहीम चालवत होते.
- Chimaji Appa were his younger brother.
🛡️ 2. Chimaji Appa (चिमाजी अप्पा)
- Term: 1733–1739 (Vasai campaign)
- Role: General & Bajirao’s brother (मुख्य सेनापती)
- Achievement: Won Vasai Fort from Portuguese in 1739
- Smriti: Vajreshwari Temple built after victory
🐎 3. Malharrao Holkar (मल्हारराव होळकर)
- Role: Senior commander (वरिष्ठ सेनानी)
- Indore संस्थापक, पेशव्यांच्या विश्वासू सहकारी
🛕 4. Raghunathrao / Raghoba Dada (रघुनाथराव)
- Age: 12–14 during Vasai campaign
- Later became key Maratha leader (नंतर महत्त्वाचा नेता झाला)
📜 5. Nana Saheb Peshwa (नाना साहेब पेशवा)
- Bajirao’s son, teenage during campaign
- Later became Peshwa after 1740
🏛️ 6. इतर प्रमुख सरदार व सेनापती
| नाम (Name) | भूमिका (Role) |
|---|---|
| Ranoji Shinde | Founder of Shinde dynasty (ग्वालियर), सेनापती |
| Dattaji Shinde | Ranoji’s son, active in wars |
| Khandoji Mankar | Part of Vasai campaign (वसई मोहिम सहभागी) |
| Manaji Angre | Naval chief of Konkan coast (नौदलप्रमुख) |
🕉️ शिवाजी महाराज आणि त्यांच्या पश्चात काळ (1737 मध्ये)
| नाव (Name) | जीवनकाल (Lifespan) | 1737 मध्ये स्थिती |
|---|---|---|
| Chhatrapati Shivaji Maharaj | 1630 – 1680 | Already passed away (1680) |
| Sambhaji Maharaj | 1657 – 1689 | Aurangzeb ne 1689 मध्ये फाशी दिली |
| Shahu Maharaj (छत्रपती) | 1707 – 1749 | Nominal king (सत्ता पेशव्यांकडे) |
📍 संक्षिप्त सारांश
| महापुरुष (Leader) | भूमिका (Contribution) |
|---|---|
| Peshwa Bajirao I | India’s greatest warrior strategist |
| Chimaji Appa | Hero of Vasai campaign |
| Malharrao Holkar | Founder of Holkar dynasty (Indore) |
| Shahu Maharaj | Nominal Chhatrapati, power with Peshwas |
| Manaji Angre | Naval commander of Konkan |
🌟 चिमाजी अप्पांचे कार्य (Legacy of Chimaji Appa)
चिमाजी अप्पा यांनी 1739 मध्ये वसई किल्ला पोर्तुगीजांकडून जिंकून कोकण किनाऱ्याला सुरक्षित केले. त्यांनी युद्ध जिंकल्यानंतर वज्रेश्वरी देवीचे भव्य मंदिर बांधले जे आजही श्रद्धेचे आणि विजयाचे प्रतीक मानले जाते.
Vasai Fort ची मुक्तता हे मराठा साम्राज्याच्या पश्चिम सीमेवरचे एक महत्त्वाचे यश होते. त्यांच्या नेतृत्वाने मराठा साम्राज्याला जागतिक पातळीवर प्रतिष्ठा मिळवून दिली. चिमाजी अप्पा हे मराठ्यांचे surgical strategist आणि राष्ट्रनायक होते.